Transport zarobkowy – odpłatny przewóz osób lub rzeczy. Mówiąc prościej są to typowe usługi świadczone przez firmę transportową.
Transport niezarobkowy – inaczej nazywany przewozem na potrzeby własne. Jest to transport pomocniczy w stosunku do głównej działalności przedsiębiorstwa polegający na przewozie osób lub rzeczy na potrzeby firmy, który musi spełniać wszystkie następujące warunki:
Pośrednictwo przy przewozie – działalność polegająca na przekazywaniu zleceń przewozu innym firmom transportowym. Potocznie można powiedzieć, że jest to spedycja (chociaż tak naprawdę spedycja to szersze pojęcie).
Przedsiębiorca określa, czy w ramach swojej działalności zamierza przewozić rzeczy czy też osoby lub też czy zamierza pośredniczyć przy przewozie rzeczy czy osób.
Rodzaj potrzebnej licencji na transport uzależniony jest od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów (w transporcie rzeczy) oraz konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdów do przewozu określonej ilości osób (w transporcie osób). Takie informacje znajdują się w dowodzie rejestracyjnym pojazdu:
Nawet jednorazowy wyjazd za granicę lub też wykonanie przewozu po terenie innego kraju niż Polska (kabotaż) rodzi konieczność uzyskania uprawnień na transport międzynarodowy.
Po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie wymienione wyżej pytania, przedsiębiorca uzyskuje odpowiedź, jaki dokument jest mu potrzebny do legalnego wykonywania swojej działalności. Czasami może się jednak okazać, że licencja w ogóle nie jest wymagana.
Niektóre rodzaje przewozów nie wymagają uzyskania żadnego dodatkowego dokumentu urzędowego. To znaczy, że przedsiębiorca może legalnie rozpocząć działalność bez licencji na przewóz. Tak będzie w firmach wykonujących transport:
W pozostałych przypadkach Ustawa o transporcie drogowym narzuca na firmę obowiązek skierowania do urzędu wniosku o udzielenie stosownej licencji.
Najważniejszym dokumentem w zarobkowym transporcie drogowym jest zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Jest ono wymagane w stosunku do firm wykonujących przewóz rzeczy pojazdami o dmc powyżej 3,5 tony (powyżej 2,5 tony w transporcie międzynarodowym) oraz autobusami. Warunki do uzyskania zezwolenia określa Rozporządzenie unijne o numerze 1071/2009 i są to:
Spełnianie przytoczonych wymagań dokumentuje się na specjalnych drukach urzędowych wraz z niezbędnymi załącznikami. Wniosek o uzyskanie zezwolenia kieruje się do starosty właściwego dla siedziby przedsiębiorcy określonej w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi - adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest bezterminowe.
W przypadku chęci świadczenia swoich usług poza granicami Polski, przewoźnik musi wnioskować dodatkowo o licencję wspólnotową wydawaną na 5 lub 10 lat. Niezależnie od położenia siedziby przedsiębiorcy, wniosek z załącznikami kieruje się do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD).
Podstawowym warunkiem uzyskania licencji wspólnotowej jest posiadanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Upraszczając – żeby uzyskać „międzynarodówkę” trzeba posiadać „krajówkę”.
Oba dokumenty można uzyskać jednocześnie w GITD lub też osobno- początkowo uzyskując tylko zezwolenie w Starostwie a następnie rozszerzając uprawnienia w GITD.
Poza wydaniem oryginału zezwolenia lub licencji, właściwy organ administracyjny wydaje również wypisy z tych dokumentów. Liczba wypisów nie może przekraczać liczby pojazdów, w odniesieniu do których przewoźnik wykazał spełnienie wymogu zdolności finansowej. Liczba ta może być jednak niższa, gdyż wypisy nie są trwale przypisane do konkretnego pojazdu i mogą być wykorzystywane zamiennie w pojazdach zgłoszonych do danej licencji.
Wypis stanowi potwierdzenie legalnego wykonywania przewozu przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne uprawnienia. Z tego względu jego oryginał powinien znajdować się w pojeździe przez cały czas realizacji przewozu, wraz z pozostałą dokumentacją przewozową. Ze względu na zastosowane zabezpieczenia dokumentu, stanowczo zabrania się jego laminowania ani podejmowania działań mogących prowadzić do jego uszkodzenia.
Cena uzyskania zezwolenia to 1000 zł oraz 110 zł za każdy wypis. Za licencję wspólnotową przedsiębiorca musi zaś uiścić dodatkowo kwotę:
Wypis z „międzynarodówki” wymaga opłaty w wysokości 440 zł (396 zł) lub 880 zł (792 zł) za każdy z nich.
Wszelkie zmiany w licencji lub zezwoleniu powinny zostać zgłoszone do organu wydającego uprawnienia w ciągu 28 dni od dnia ich powstania. Zmiany te mogą dotyczyć takich kwestii jak:
W przypadku gdy zmiany dotyczą zwiększenia liczby pojazdów, przedsiębiorca jest zobowiązany do wykazania zdolności finansowej w odniesieniu do każdego dodatkowego pojazdu oraz może jednocześnie złożyć wniosek o wydanie dodatkowego wypisu. Zmniejszenie liczby pojazdów również podlega obowiązkowi zgłoszenia. W takim przypadku należy zwrócić szczególną uwagę, aby liczba posiadanych wypisów nie przekraczała liczby zgłoszonych pojazdów. W razie wystąpienia nadwyżki przedsiębiorca jest zobowiązany do zwrotu odpowiedniej liczby wypisów.
W kontekście wszelkich wniosków kierowanych do GITD niezwykle pomocna może okazać się elektroniczna platforma dla przewoźników – iBTM.
Portal iBTM służy do obsługi spraw administracyjnych związanych z wykonywaniem transportu drogowego. Za jego pośrednictwem przedsiębiorcy mogą składać wnioski dotyczące m.in. licencji wspólnotowych, wypisów z licencji, zezwoleń oraz dokonywać zgłoszeń i aktualizacji danych związanych z prowadzoną działalnością transportową. Portal umożliwia również monitorowanie statusu prowadzonych spraw, prowadzenie korespondencji z organem oraz dostęp do dokumentów w formie elektronicznej, co znacząco usprawnia i przyspiesza procesy administracyjne po stronie przewoźników.
Portal iBTM: Zaloguj się
Instrukcja zakładania konta na portalu iBTM: Portal Klienta iBTM - Główny Inspektorat Transportu Drogowego - Portal Gov.pl
Składając wniosek do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, każdy przewoźnik otrzymuje indywidualny numer teczki, który służy do identyfikacji spraw prowadzonych przez organ. Informacja o numerze teczki znajduje się na dokumentach finansowych przekazywanych przez GITD, a także – w większości przypadków – na kopercie zawierającej korespondencję urzędową. Numer ten jest również widoczny po zalogowaniu do profilu przedsiębiorcy na portalu iBTM.
W przypadku braku dostępu do powyższych źródeł, numer teczki można uzyskać poprzez skierowanie do Biura ds. Transportu Międzynarodowego pisemnego wniosku w formie papierowej (oryginał), złożonego za pośrednictwem operatora pocztowego.
Numer teczki stanowi istotne ułatwienie w prowadzeniu spraw związanych z licencją, w tym m.in. w procesie ubiegania się o refinansowanie wymiany tachografów na tachografy inteligentne.
Zupełnie inną ścieżkę powinni obrać przedsiębiorcy, którzy zamierzają wykonywać transport jedynie pomocniczo w stosunku do głównej działalności firmy. W takim przypadku, konieczne może okazać się uzyskanie zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne (o ile firma nie posiada uprawnień do zarobkowego transportu).
Wyróżniamy zaświadczenia krajowe i międzynarodowe, które wydaje się niezależnie od siebie na czas nieoznaczony (krajowe) lub na okres do 5 lat (międzynarodowe).
Urzędem właściwym w sprawie udzielenia krajowego zaświadczenia jest starostwo powiatowe właściwe dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, zaś w przypadku wykonywania tras międzynarodowych – Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD).
Podstawą do pozytywnego rozpatrzenia wniosku jest przedstawienie wykazu pojazdów, którymi będzie wykonywany ten typ transportu oraz uiszczenie opłaty. Cena uzyskania krajowego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne to:
W przypadku międzynarodowych niezarobkowych przewozów ceny zaświadczenia kształtują się następująco:
Podobnie jak w przypadku transportu zarobkowego, kierowca jest zobowiązany posiadać przy sobie wypis ze stosowanego zaświadczenia danej firmy, zaś przedsiębiorca – przechowywać oryginał zaświadczenia i zgłaszać organowi wszelkie zmiany.
Zacznijmy od tego, że licencja spedycyjna… nie występuje w polskim prawodawstwie. Jest to potoczna nazwa, którą zwykło się określać licencję na pośrednictwo przy przewozie. Uprawnia ona przedsiębiorcę do pośrednictwa w organizacji przewozów, ale nie do ich fizycznego wykonywania. Spedytor pełni rolę łącznika między nadawcą ładunku a przewoźnikiem – planuje transport, wybiera wykonawcę, negocjuje warunki, dba o dokumentację i nadzoruje przebieg przewozu, ale nie przewozi towarów samodzielnie.
Uzyskanie licencji na pośrednictwo pozwala legalnie wykonywać działalność zarówno w kraju jak i międzynarodowo. Wniosek należy skierować do starostwa właściwego dla miejsca prowadzenia działalności (pośrednictwo przy przewozie rzeczy) lub do GITD (pośrednictwo przy przewozie osób).
Ustawa o transporcie drogowym wskazuje, że rozpoczęcie działalności pośrednika przy transporcie rzeczy wiąże się ze spełnieniem następujących warunków:
Wysokość opłaty za licencję zależy od okresu na jaki ma być ona wydana i wynosi:
Wzory dokumentów koniecznych do złożenia wraz z załącznikami znajdują się na stronach internetowych stosownych urzędów lub też bezpośrednio w oddziałach.
Termin rozpatrzenia wniosku w dużym stopniu zależy od poprawności złożonych dokumentów jednak nie powinien przekraczać 30 dni.
DRIVIA wspiera przewoźników na każdym etapie procesu administracyjnego związanego z działalnością transportową. Nasza firma zajmuje się kompleksową organizacją dokumentacji – od analizy sytuacji przedsiębiorcy i doboru właściwych uprawnień, przez przygotowanie i składanie wniosków, aż po bieżący nadzór nad sprawami prowadzonymi w urzędach i na portalu iBTM.
Dzięki przejęciu pełnej obsługi formalnej DRIVIA pozwala przedsiębiorcom skupić się na prowadzeniu działalności operacyjnej, oszczędzając czas i minimalizując ryzyko błędów proceduralnych. To rozwiązanie dla firm, które oczekują profesjonalnego wsparcia, bezpieczeństwa prawnego oraz sprawnego przeprowadzenia wszystkich formalności związanych z transportem drogowym.
Dowiedz się więcej o kompleksowej pomocy dla firm.
Rozpoczęcie działalności w transporcie drogowym wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu wymogów formalnoprawnych, których zakres uzależniony jest m.in. od charakteru przewozów, rodzaju wykorzystywanych pojazdów oraz obszaru prowadzenia działalności. Prawidłowe ustalenie, czy w danym przypadku wymagane jest uzyskanie zezwolenia, licencji, zaświadczenia bądź czy możliwe jest skorzystanie z ustawowych zwolnień, ma kluczowe znaczenie dla legalnego wykonywania przewozów.
Równie istotne pozostaje właściwe zarządzanie dokumentacją transportową już po uzyskaniu uprawnień – w tym terminowe zgłaszanie zmian, obsługa wypisów, korzystanie z portalu iBTM oraz prowadzenie korespondencji z właściwymi organami administracyjnymi. Kompleksowa znajomość obowiązujących przepisów pozwala uniknąć błędów formalnych, opóźnień proceduralnych oraz potencjalnych konsekwencji finansowych.
Michał Pasik
Specjalista ds. czasu pracy kierowców, szkoleniowiec
Okres świąteczno-noworoczny to czas wzmożonego ruchu drogowego. W trosce o bezpieczeństwo uczestników ruchu oraz zapewnienie płynności komunikacji, w wielu krajach Europy – w tym w Polsce – obowiązują okresowe zakazy ruchu pojazdów ciężarowych. Dla firm transportowych, spedytorów oraz kierowców zawodowych oznacza to konieczność dokładnego planowania tras, terminów realizacji przewozów oraz postojów.
Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje dotyczące zasad obowiązujących w Polsce oraz ogólny przegląd przepisów w pozostałych krajach Unii Europejskiej.
Zakazy ruchu pojazdów ciężarowych w Polsce regulowane są przez: Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2423)
Rozporządzenie określa:
Zakaz dotyczy pojazdów samochodowych oraz zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów, i obowiązuje na wszystkich drogach publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Akt prawny dostępny jest w Internetowym Systemie Aktów Prawnych Sejmu RP: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000783
Zgodnie z rozporządzeniem, w okresie Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku zakazy ruchu obowiązują w następujących dniach:
Należy podkreślić, że 24 grudnia (Wigilia Bożego Narodzenia) jest dniem ustawowo wolnym od pracy, jednak nie został on ujęty w rozporządzeniu Ministra Transportu jako dzień objęty zakazem ruchu pojazdów ciężarowych.
Analogiczna sytuacja dotyczy 6 stycznia (Święta Trzech Króli), który również jest dniem ustawowo wolnym od pracy, lecz nie został wskazany w rozporządzeniu jako dzień objęty zakazem ruchu.
Co to oznacza w praktyce?
Status dnia jako ustawowo wolnego od pracy nie jest równoznaczny z obowiązywaniem zakazu ruchu ciężarówek. Decydujące znaczenie ma wyłącznie to, czy dany dzień został wprost wskazany w rozporządzeniu.
Pojazdy objęte zakazem: pojazdy ciężarowe i zespoły pojazdów o DMC powyżej 12 ton (z wyłączeniem autobusów)
Rozporządzenie przewiduje liczne wyjątki. Zakazy nie dotyczą m.in. pojazdów:
W przypadku korzystania z wyjątków zaleca się posiadanie dokumentów potwierdzających charakter wykonywanego przewozu.
Niezastosowanie się do obowiązujących zakazów ruchu może skutkować:
W większości krajów Unii Europejskiej obowiązują świąteczne i noworoczne zakazy ruchu pojazdów ciężarowych. Ich zakres, godziny obowiązywania oraz katalog wyjątków różnią się w zależności od państwa.
Najczęściej:
Każde państwo publikuje własny oficjalny kalendarz zakazów, dlatego przed planowaniem transportu międzynarodowego konieczna jest ich wcześniejsza weryfikacja. Szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych krajów dostępne są na stronie drivia.pl w sekcji „Baza wiedzy”, w zakładce „Aktualności”, gdzie publikowane są aktualne tabele z zakazami ruchu dla poszczególnych państw.
DRIVIA Centrum Obsługi Transportu wspiera przewoźników w planowaniu tras z uwzględnieniem zakazów ruchu, monitorowaniu aktualnych przepisów oraz optymalizacji pracy kierowców.
Marek Dorabiała
CEO / Założyciel
