Kompleksowe usługi dla branży transportowej
Dzięki temu Ty możesz skupić się na rozwoju swojego biznesu.









Kompletność zapisów na karcie zależy jednak również od samego kierowcy. Tachograf rejestruje aktywności w czasie, gdy karta znajduje się w urządzeniu, ale po jej wyjęciu nie zapisuje na niej informacji o tym, co kierowca robił poza pojazdem. Tymczasem okres ten może obejmować zarówno odpoczynek, jak i wykonywanie innych obowiązków zawodowych. Do uzupełnienia tych danych służy wpis manualny, czyli funkcja ręcznego wprowadzania aktywności na kartę kierowcy za pośrednictwem tachografu. Prawidłowe korzystanie z tej funkcji pozwala udokumentować okresy spędzone poza pojazdem i ma znaczenie zarówno podczas kontroli drogowej, jak i przy późniejszej analizie oraz rozliczaniu czasu pracy.
Wpis manualny polega na uzupełnieniu na karcie kierowcy informacji o aktywnościach, które nie zostały na niej zarejestrowane podczas gdy jej właściciel znajdował się z dala od auta, a karta w tym czasie była poza urządzeniem. Jest to wbudowana funkcja tachografu, dostępna bezpośrednio po zalogowaniu karty. Kierowca wskazuje wówczas rodzaj aktywności oraz daty i godziny ich rozpoczęcia i zakończenia, odtwarzając rzeczywisty przebieg okresu wymagającego uzupełnienia.
Dopełnia w ten sposób obowiązku wynikającego z art. 34 ust. 3 rozporządzenia 165/2014 zgodnie z którym, jeżeli wskutek oddalenia się od pojazdu kierowca nie może korzystać z zamontowanego w nim tachografu, odpowiednie okresy powinien wprowadzić na kartę, wykorzystując funkcję ręcznego uzupełniania danych. Wpis manualny stanowi zatem element wymaganej rejestracji aktywności, a nie jedynie dodatkową możliwość oferowaną przez urządzenie.
W ten sposób można zarejestrować inną pracę, okresy gotowości oraz przerwy i odpoczynki. Ręcznie nie można za to wprowadzić czasu jazdy, ponieważ ta czynność wymaga już bieżącego korzystania z karty i zapisywania aktywności.
Najczęstszą sytuacją wymagającą uzupełnienia danych jest powrót do pojazdu po odpoczynku dziennym lub tygodniowym, na czas którego kierowca wyjął kartę z tachografu. Jeżeli przez cały okres jej nieobecności w urządzeniu rzeczywiście odpoczywał, uzupełnienie obejmie jedną aktywność oznaczoną symbolem łóżka. Analogicznie należy postąpić po dłuższej nieobecności związanej z urlopem wypoczynkowym lub zwolnieniem chorobowym.
Wpis manualny należy wykonać bezpośrednio po włożeniu karty do tachografu, gdy urządzenie zapyta o uzupełnienie aktywności. To moment, w którym kierowca powinien wskazać, co robił od ostatniego wyjęcia karty. Nie można odłożyć tej czynności na później — po zakończeniu logowania nie można wrócić do uzupełnienia tego samego okresu, który pozostanie niezapisany.
Tachograf pozwala wprowadzić aktywności za czas pomiędzy ostatnim wyjęciem karty a jej ponownym włożeniem. Jeżeli kierowca wraca do pojazdu po weekendzie, uzupełnia właśnie ten weekend. Nie może przy tej okazji dopisać odpoczynku pominiętego tydzień wcześniej ani poprawić aktywności zapisanych podczas poprzedniego dnia pracy. Przed ostatecznym zatwierdzeniem należy sprawdzić wybrane aktywności oraz ich daty i godziny. Na tym etapie można jeszcze poprawić pomyłkę. Po zatwierdzeniu dane zostają zapisane na karcie, a kierowca nie ma możliwości ich zmiany.
Pominięcia wpisu nie naprawi również wyjęcie i ponowne włożenie karty. Przykładowo, jeżeli kierowca wyjął ją w piątek o 16:00, a ponownie włożył w poniedziałek o 6:00, podczas logowania powinien uzupełnić cały ten okres. Jeśli pominie uzupełnienie, zakończy logowanie, a następnie wyjmie kartę o 6:05 i włoży ją ponownie o 6:06, tachograf zapyta już tylko o tę ostatnią minutę. Możliwość uzupełnienia weekendu będzie zamknięta.
Znaczna część wpisów manualnych obejmuje po prostu okresy odpoczynku kierowcy. Prawidłowe uzupełnienie danych nie zawsze sprowadza się jednak do zaznaczenia tzw. „łóżeczka” za cały okres nieobecności karty w tachografie. Jeżeli realizowano obowiązki służbowe, należy odpowiednio oddzielić je od czasu wolnego, wprowadzając faktycznie wykonane czynności.
Przykładowo kierowca po zakończeniu piątkowej trasy wyjął kartę o 16:00, ale przez kolejne pół godziny rozliczał dokumenty przewozowe w biurze. Po weekendzie, w poniedziałek, rozpoczął pracę o 6:00 od szkolenia, a kartę włożył do tachografu dopiero o 7:00. Przy uzupełnieniu powinien zatem wskazać kolejno:
Szczególnej uwagi wymaga dojazd do pojazdu, który nie znajduje się ani w miejscu zamieszkania kierowcy, ani w bazie pracodawcy, w której kierowca zwykle rozpoczyna pracę. Jeżeli kierowca jedzie do pojazdu znajdującego się np. na zagranicznym parkingu, takiej podróży nie można potraktować jak zwykłego dojazdu z domu do bazy. Prowadzenie w tym celu samochodu osobowego należy zarejestrować jako inną pracę. Ta sama zasada dotyczy powrotu po pozostawieniu ciężarówki w takim miejscu.
Podróż jako pasażer, np. busem dowożącym kierowców na zmianę, również co do zasady nie jest odpoczynkiem a wymaga zarejestrowania jako okres gotowości. Sam fakt, że kierowca nie prowadzi, a nawet śpi podczas przejazdu, nie powoduje że okres ten można uznać jako czas wolny.
Sposób wykonania wpisu manualnego różni się w zależności od producenta tachografu, choć cel pozostaje ten sam — prawidłowe uzupełnienie aktywności na karcie kierowcy. Poniżej zamieszczamy dwie instrukcje wideo, które krok po kroku pokazują tę czynność w tachografach inteligentnych drugiej generacji (G2V2): VDO oraz Stoneridge.
W obu nagraniach przedstawiamy sytuację, w której kierowca rozpoczyna pracę godzinę przed włożeniem karty do tachografu.
Jeżeli kierowca zauważy pomyłkę jeszcze podczas uzupełniania aktywności, powinien wrócić do wprowadzonych danych i poprawić je przed ostatecznym zatwierdzeniem. Trudniejsza jest sytuacja, gdy błędny wpis został już zapisany na karcie albo kierowca całkowicie pominął uzupełnienie. Jak wskazano wcześniej, nie można wówczas ponownie odtworzyć tego okresu i zmienić jego zapisu w tachografie.
W takim przypadku zaleca się niezwłoczne wykonanie wydruku dobowego i opisanie na nim rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Na odwrocie wydruku należy uzupełnić dane kierowcy i wskazać daty i godziny poszczególnych aktywności oraz wyjaśnić, na czym polegała pomyłka lub dlaczego zabrakło uzupełnienia. Jeżeli luka dotyczy kilku dni, wydruki powinny jasno przedstawiać cały okres wymagający wyjaśnienia. Tak przygotowany wydruk należy zachować do okazania podczas kontroli drogowej, a informację o błędzie przekazać również osobie rozliczającej czas pracy. Opis na wydruku nie zmienia jednak danych na karcie i nie daje gwarancji uniknięcia kary. Stanowi dokument pomocniczy, który pozwala wyjaśnić rozbieżność i wykazać, jakie czynności kierowca faktycznie wykonywał. Nie powinien być traktowany jako stały zamiennik prawidłowych wpisów manualnych.
Brak wymaganych zapisów może skutkować sankcjami zarówno dla kierowcy, jak i przedsiębiorcy. Polski taryfikator zawarty w ustawie o transporcie drogowym przewiduje kary:
Przy regularnym pomijaniu uzupełnień konsekwencje nie ograniczają się więc do jednej kary za cały okres objęty kontrolą – brak pojedynczego wpisu obejmującego 3 dni może kosztować kierowcę 300 zł a przewoźnika 50 zł. Powyższe stawki dotyczą kontroli prowadzonych według polskich przepisów; w innych państwach wysokość sankcji może być odmienna.
Obowiązek wykonywania wpisów manualnych dotyczy również kierowców korzystających z tachografów analogowych. W ich przypadku informacje zapisuje się na wykresówce, czyli tzw. tarczce, zamiast na karcie kierowcy. Jeżeli podczas nieobecności w pojeździe kierowca wykonywał inną pracę, pozostawał w gotowości lub odpoczywał, powinien uwzględnić te okresy w zapisie. Ręczne uzupełnienie wykonuje się w przeznaczonym do tego miejscu na wykresówce, zazwyczaj na jej odwrocie, wskazując rodzaj aktywności oraz czas jej trwania.
Z dokumentowaniem nieobecności wiąże się również temat zaświadczeń o działalności kierowcy, potocznie nazywanych „urlopówkami”. Wbrew nazwie formularz może potwierdzać nie tylko urlop, lecz także m.in. zwolnienie chorobowe, odpoczynek czy wykonywanie innej pracy. Zaświadczenie nie jest jednak dokumentem, który należy automatycznie wystawiać za każdy okres spędzony poza pojazdem. Rozporządzenie 165/2014 zabrania państwom członkowskim nakładania obowiązku przedkładania takich formularzy, a podstawowym sposobem dokumentowania aktywności pozostają zapisy tachografu, w tym wymagane uzupełnienia ręczne. Komisja Europejska zaleca akceptowanie zaświadczenia w uzasadnionych sytuacjach, gdy z przyczyn technicznych zarejestrowanie aktywności nie było możliwe. „Urlopówka” nie powinna zatem służyć jako wygodniejszy zamiennik wpisu manualnego ani sposób na rutynowe usprawiedliwianie jego pomijania.
Wyjęcie karty z tachografu nie zwalnia z obowiązku udokumentowania aktywności kierowcy. Wpis manualny powinien odzwierciedlać rzeczywisty przebieg tego okresu, z uwzględnieniem zarówno odpoczynku, jak i obowiązków wykonywanych poza pojazdem. Warto poświęcić chwilę na sprawdzenie danych przed zatwierdzeniem, ponieważ późniejszy opis na wydruku nie zmieni zapisów na karcie. Dla kierowcy oznacza to mniej trudności podczas kontroli, a dla przedsiębiorcy — pełniejsze dane do rozliczeń i mniejsze ryzyko kar.

Marek Sobczyński
Ekspert ds. licencji i transportu

Podmiot o którym tu mowa, posiada klika pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (tzw. pick up) do których z reguły zaczepiane są przyczepy. W ten sposób tworzony jest zespół pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Ważne jest jednak, że dopuszczalna masa całkowita takiej jednostki drogowej po spięciu z przyczepą, nie przekracza 7,5 tony. Kierowcy dostarczają maszyny i sprzęt do miejsc prowadzenia prac przez klientów, nie wykonując nimi żadnych robót. Rola kierowcy ogranicza się do rozładunku i udzielenia prostego instruktażu w zakresie bezpiecznej obsługi dowiezionego sprzętu. Tym samym głównym obowiązkiem kierowców jest prowadzenie takich właśnie zespołów, czasem jazda samymi samochodami - bez przyczepy. Część zamówień jest bowiem na tyle drobna, iż w ich przypadku dostawa maszyny w miejsce wskazane przez zamawiającego, odbywa się samochodem typu pick up, bez konieczności podłączania przyczepy. Dostarczany sprzęt, jest własnością firmy a prowadzona działalność ma charakter usług wykonywanych wyłącznie na terenie kraju.
Pierwszym, nader ważkim zagadnieniem jest rozstrzygnięcie, czy opisana tu sytuacja objęta jest regulacjami ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, czy też firma wypożyczająca maszyny i sprzęt nie musi przestrzegać postanowień tego aktu prawnego.
Zważywszy na fakt, iż część przejazdów wykonywana jest wyłącznie pojazdami o DMC niższej, niż 3,5 tony i odbywana jest wyłącznie na terenie kraju, można by pomyśleć, że firma nie musi przestrzegać regulacji zapisanych we wskazanej tu ustawie. Jest to wniosek uzasadniony – ale wyłącznie w odniesieniu do przejazdów wykonywanych bez przyczep. Dołączenie drugiego pojazdu i stworzenie w ten sposób zespołu o DMC wyższym niż 3,5 tony, daje firmie możliwość odczuwania ciekawych doznań, związanych z koniecznością spełnienia wymogów określonych w tej ustawie ale i innych warunków opisanych w prawie unijnym i polskim. Zatem wykonując operacje pojazdami z przyczepami, podmiot wypożyczający maszyny staje się pełnoprawnym uczestnikiem polskiego rynku przewozów, które wykonywać można bądź to na podstawie licencji, bądź też zaświadczenia na niezarobkowy przewóz drogowy, zwany też przewozem na potrzeby własne.
Nasza firma, której perypetie transportowe są tu opisywane, wykonuje przewozy na potrzeby własne. Nie potrzebuje więc licencji dającej możliwość świadczenia usług przewozowych, zwanej obecnie zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Nie wozi bowiem towarów niebędących jej własnością, dysponuje prawem do używania pojazdów silnikowych, których też jest właścicielem a przewożony towar wypożycza klientom. Podkreślić trzeba, że kierowcy zatrudniani są tu wyłącznie w oparciu o stosunek pracy, nikt nie prowadzi zespołów z przyczepami w oparciu o umowy cywilne (np. zlecenie). Zatem podmiot może ograniczyć się do uzyskania zaświadczenia na wykonywanie krajowego, niezarobkowego przewozy drogowego. Nie jest mu potrzebne zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Pamiętać trzeba jednak, że warunek zatrudnienia kierowcy, przy wykonywaniu przewozów niezarobkowych na podstawie umowy o pracę obowiązuje i nic nie wskazuje na to aby planowano jego usunięcie z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Tym samym każdy z obecnie zatrudnionych kierowców musi zawrzeć przed rozpoczęciem wykonywania pracy umowę, opisaną w przepisach Kodeksu pracy. Niedochowanie tego warunku skutkować będzie dla firmy karą w wysokości 12 000 zł w przypadku kontroli dokonanej przez którykolwiek z upoważnionych organów.
Podmiot, o którym tu mowa wyszedł z nieuprawnionego niestety założenia, zgodnie z którym brak zainstalowanych tachografów w pojazdach, jest równoznaczny z brakiem obowiązku rejestracji aktywności kierowców na kartach. To twierdzenie, idzie wskroś obowiązującym przepisom. Tutaj znowu dołączenie do pojazdu przyczepy, skutkuje w sposób oczywisty ogromnymi konsekwencjami. W ruchu krajowym, tachografy są bowiem wymagane w pojazdach o DMC przekraczającym 3,5 tony. Jednak pod pojęciem pojazdu trzeba tu rozumieć także zespół. Tym samym samochód w rodzaju pick up bez przyczepy, nie musi być wyposażony w takie urządzenie, jednak po jej dołączeniu obowiązek ten już powstaje. Kolejną konsekwencją jest wymóg rejestrowania własnej aktywności przez kierowcę i przedstawienia podczas kontroli karty i dokumentów, na podstawie których można ustalić czy odbierane były przewidziane prawem przerwy, odpoczynki a czas jazdy mieścił się w określonych przepisami granicach.
Oczywiste jest, iż zwolnione z rejestracji i wyposażenia w tachograf są pojazdy i zespoły o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony, pod warunkiem wykonywania nimi przejazdu niehandlowego (prywatnego). Firma zajmująca się wypożyczeniem narzędzi i maszyn działa jednak jako podmiot gospodarczy a jej pracownicy nie jeżdżą prywatnie, dostarczając klientom wypożyczane agregaty, betoniarki, czy odśnieżarki. Te przewozy z pewnością nie są prywatne, bowiem za wypożyczenie płaci się jakieś należności stanowiące przychód owego podmiotu. Zatem o przejazdach prywatnych nie może tu być mowy.
Pojazdy eksploatowane przez podmiot i kierowcy nimi jeżdżący mieliby szanse nie rejestrować aktywności za pomocą tachografu, jeśli dowożony sprzęt, obsługiwany byłby przez kierowcę a jego dostawa odbywała się w promieniu nie większym niż 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Dodać trzeba jeszcze jeden warunek pozwalający na wyzwolenia się z kajdan rejestracji i czasu prowadzenia, przerw i odpoczynków – prowadzenie zespołu nie może być głównym zajęciem kierowcy.
Tych warunków nie spełniają niestety kierowcy podmiotu, który zgłosił się z rozpatrywanym tu zagadnieniem do firmy Drivia prosząc o opinię. Prowadzenie pojazdów (zespołów) jest głównym zajęciem kierowców, którzy dostarczanym sprzętem i maszynami żadnych prac nie wykonują. Zatem jadąc zespołem złożonym z samochodu typu pick up i przyczepy, muszą rejestrować za pomocą tachografu własną aktywność a w toku kontroli „wytłumaczyć się” w tym zakresie z 56 dni poprzedzających. Zatem maszyny niewielkie – a wymogi prawne ogromne.
Trzeba też wskazać na posiadanie uprawnień do prowadzenia takich zespołów. Będzie to prawo jazdy kategorii B+E. Kierowcy nie muszą w tym przypadku przechodzić szkoleń w zakresie kwalifikacji wstępnej czy szkolenia okresowego, zwanych potocznie „kodem 95”. Będą musieli jednak odbyć odpowiednie badania lekarskie, i psychologiczne, pozwalające na prowadzenie takich jednostek drogowych.
Autor tego artykułu pisząc go, próbuje walczyć z mitami. Mądrości ludowe mówią bowiem:
W zdecydowanej większości przypadków żadne z tych twierdzeń nie jest prawdziwe.

Maciej Wyrzykowski
Ekspert ds. transportu, wykładowca
Płace kierowców 2027
Poznaj 15 punktów, które warto zweryfikować przed nowym rokiem. Sprawdź rozliczenia czasu pracy i wynagrodzeń oraz możliwe źródła niepotrzebnych kosztów w Twojej firmie.
Czas pracy · Wynagrodzenia · ZUS i PIT
13 pazdziernika 2026 r. godz. 10:00